Tetun Home > Notisias > Conselho de Ministros Aprova Proposta Lei kona-ba Governasaun Lokál

Notisias

Conselho de Ministros Aprova Proposta Lei kona-ba Governasaun Lokál

Komunikadu de Imprensa, 19 Fevereiru 2009
Download Komunikadu iha Formatu PDF
Bele download proposta lei ne’ebé refere (Portugés de’it) iha Sesaun Polítika

Horisehik (18/2), Conselho de Ministros, liu husi diskusaun ne’ebé kle’an, konkorda atu submete proposta lei kona-ba oinsá atu estabelese governo lokál iha Timor-Leste ba iha Parlamentu Nasionál. Iha semana kotuk, Conselho de Ministros aprova ona Proposta Lei kona-ba Divizaun Administrativa e Territorial, no horisehik aprova tan proposta lei rua kona-ba Governo Lokál no Eleisaun Munisipál. Proposta lei tolu ne’e maka hanesan pasu importante iha prosesu desentralizasaun no estabelesimentu munisípiu.

“Governo iha komitementu maka’as atu halo desentralizasaun no estabelese sistema governasaun lokál. Se proposta lei hirak ne’e hetan aprovasaun husi Parlamentu Nasionál, sei sai hanesan báze legal hodi realiza mandatu konsitusional ne’ebé temi kona-ba podér lokál,” hatete Ministro da Administração Estatal e Ordenamento do Território, Dr. Arcângelo Leite.

“Ami prontu atu komesa implementa desentralizasaun iha 2009, maibé ida ne’e depende ba desizaun husi Parlamentu Nasionál,” hatete Ministro Leite, “Desentralizasaun bele lori prestasaun serbisu estadu nian di’ak liu tan no mós sei asegura partisipasaun komunidade ba iha serbisu Governo nian.”

Estrutura governo lokál ne’ebé propoin iha proposta lei governo lokál maka estabelese Munisípiu iha nivel distritu no mantain fronteira distritu ne’ebé iha ona. Tuir proposta lei ne’ebé Governo submete ba iha Parlamentu Nasionál, órgaun munisípiu maka hanesan Asembleia Munisipál ho Kámara Munisipál. Orsamentu ba Munisípiu sei mai husi Governo Sentrál, maibé alokasaun orsamentu Munisípiu sei deside husi Assembleia Munisípiu, no ezekuta husi Prezidente Kámara ne’ebé responsabiliza ba administrasaun munisipál. Membru Asembleia no Prezidente Kámara sei eleitu diretamente liu husi votasaun iha distritu ida-idak.

Proposta ba lei tolu ne’e prepara husi Ministério da Administração Estatal e Ordenamento do Territorio (MAEOT) ho kontribuisaun Liña Ministério relevante sira, autoridade lokál no sosiedade sivíl nian. Durante fulan Novembru 2008, MAEOT hala’o konsultasaun liu husi enkontru ho ofisiál no autoridade lokál iha distritu 13. Iha Dezembru 2009, MAEOT halo sorumutu ho media hodi esplika kona-ba asuntu desentralizasaun no proposta lei hirak ne’e. Iha Janeiru 2009, MAEOT mós halo konsultasaun ho ONG liu husi enkontru ho FONGIL. Komentáriu ne’ebé Ministério hetan durante prosesu konsultasaun ne’e, Ministério konsidera wainhira reve fali lei hirak ne’ebé propoin, antes submete ba Conselho de Ministros.

Hamutuk ho proposta lei tolu, Governo mós prepara ona Kuadru Estratéjiku ba Desentralizasaun, hanesan planu ho oráriu kona-ba oinsá Governo sei hala’o prosesu hodi estabelese Munisípiu. Planu ne’e inklui oinsá no wainhira atu halo eleisaun ba Asembleia no Prezidente Kámara, halo kapasitasaun no treinamentu ba membru eleitu no funsionáriu administrasaun munisípiu, no mós planu kona-ba oinsá atu entrega serbisu balun husi Governo Sentrál ba iha Governo Lokál.

MAEOT simu responsabilidade hodi koordena serbisu kona-ba proposta lei ba governo lokál tuir matadalan polítika ne’ebé aprova husi Conselho de Ministros iha Marsu 2008. Parlamentu Nasionál maka sei halo desizaun finál kona-ba oinsá atu estabelese sistema governo lokál iha Timor-Leste.

REMATA.

Atu hetan tan informasaun, favor kontaktu Sr. Joao Santos liu husi  729 4824 ka  Sra. Sally Torbert liu husi telefone 731 4930.