
IMinistro da Administração Estatal e Ordenamento do Território Dr. Arcângelo Leite akompa husi Director Direcção Nacional da Administração Local, sr. Abilio José Caetano hala’o visita ofisial ba Australia husi loron 13 to’o 17 de Outubro de 2008.
Visita ne’e atu responde ba konvite husi Victorian Local Governance Association (VLGA) ho nia objetivu atu hametin relasaun entre sidades amigas Australia no Timor Leste, alende husu apoio husi governo lokais, em particular ba kapasitasaun rekursos umanus.
Iha visita ne’e Ministro MAEOT hasoru malu : Mayor de Leichardt Council, Mr. Cr Jamie Parker, koalia konaba oinsa hametin amizade entre komunidade Leichardt ho distrito Bobonaro, sub distrito Maliana.
Komunidade husi Munisipio Leichardt hakarak atu implimenta projetu reabilitasaun Ginasio Maliana nebe’e tuir BOQ projetu ne’e ho valor mais ao menus 100 mil dollar amerikanu. Komunidade Leichardt prepara ona 50 mil dollar amerikanu, no Governo Timor Leste liu husi orsamento do Estado bele apoia tan 50 mil dollar amerikanu.
Iha Mayor Leichardt Council nebe’e iha presensa membros sidades amigas NSW, ofisialmente S.E. Ministro MAEOT halo apresentasaun kona ba programa Desentralizasaun no hetan espetativa boot ba apoio no koperasaun iha futuru.
Alende ne’e Dr. Arcângelo Leite mos hasoru malu Ministra do Governo Estatal NSW ba Assuntos Governo Local, sra. Barbara Perry MP. Iha oportunidade ne’e sr. Ministro halo apresentasaun kona ba programa Desentralizasaun iha Timor Leste no hato’o pedidu atu hetan apoio kapasitasaun rekursus umanos ba aparatus governo local. Ministra Barbara Perry MP deklara katak pronto ajuda, naran katak pedido ba iha nia objetivu.
Dia 15 de Outubro de 2008, enkontro ho Associação Governo Local Vitoria (VLGA) nebe’e marka presensa Presidente VLGA, sra. Beth Davidson (interino CEO), sr. Darren Ray no koordenador grupo trabalho VLGA-Timor Leste sr. Gary Jungwirth, hodi halo preparasaun ba enkontro iha Melborne. Iha momento ne’e Ministro mos halo apresentasaun badak kona ba programa Desentralizasaun iha Timor Leste, kapasitasaun ba membros futuros assembleias, funsionarios publikus no resultado nebe’e hetan iha Sidney.
Iha tuku 11.00 oras local, enkontro ho equipa koordenadora sidades amigas de Suai iha edifisio Munisipio Sidade Port of Phillip, nebe’ koalia kona ba kontinuasaun projetu reabilitasaun Centro de Komunitario ba Komunidade Suai.
Loron tuir mai, iha enkontro espesifiku ho sra. Monica Ferrie iha Departamento de Planeamento e Desenvolvimento Comunitario estado Vitoria, nebe’e diskuti kona ba propostas ba treinamento nebe’e estado Vitoria oferese ba Timor Leste.
Estado Vitoria hakarak fo tulun ba governo Timor Leste liu-liu ba MAEOT atu fo treinamento ba treinadores nune’e iha tempo oin mai sira bele fo treino apparatus Camara Municipais iha area Administração, Gestão,Finanças,Planeamento no Desenvolvimento Rural. Estado Vitoria sei oferese vaga 5 ba MAEOT atu tuir treinamento iha Janeiro ou Fevereiro 2009.
Hanesan iha Sidney, iha Melborne mos sr. Ministro Arcângelo hasoru malu ho Ministro do Estado da Vitoria para Assuntos do Governo Local, sr. Richard Wynne MP, nebe’e halo apresentasaun kona ba programa Desentralizasaun, kapasitasaun rekursos umanos no hau hato’o pedido ba assessor ida iha Gabineti Ministro nia, pedido atu hetan apoio hodi estabelese vocal point ida hodi koordena aktividades sidades amigas, nebe’e estabelese iha Melborne no Dili, ho nia orsamento mai husi governo no estado Vitoria ou Aus Aid.
Pedido ba Assesor hetan resultado positivo husi sr. Richard Wynne.
Dr. Arcângelo Leite halo mos visita kortesia ida sr. Richard Bluck, Director Executivo husi organizasaun Vitoria Leadership tamba assistensia nebe’e nia fo ba governo Timor Leste hodi harí Embaixada Timor Leste iha Camberra. Momento ne’e mos iha troka ideias,liu-liu ba estabelesimento governo local iha Timor Leste.
Ikus liu informa katak visita ne’e hetan apoio husi VLGA no proveito ba Timor Leste, oinsa atu harí Camara Municipal no kapasitasain rekursos umanus, no hametin relasaun entre komunidade rai rua ne’e.