Tetun Home > Direcção > DNAAS > Apoio á Administração dos Sucos

Direcção Nasional Apoio á Administração dos Sucos

Introdusaun Direcção Nacional de Apoio á Administração do Sucos

Direcção Nacional de Apoio á Administração do Sucos, foin estabele iha fulan Abril 2008, liu husi decreto lei numeru  6 tinan 2008. iha decreto lei ne’e hakerek kona-ba mandatu ne’ebé mak foo ba diresaun ida ne’e atu hala’o mak hanesan : 1). Apoio Administrasaun Financeiro ba suco, liu husi Administração do Distrito sira, 2). Hala’o estudu hodi bele hadia administração sucos, 3) hala’o mediasaun ba konflitus entre sucos, 4). Hadia suco sira nia demografika no 5). Apoio ba prosesu eleisaun sucos.

Bazeia ba mandatu hirak ne’e, DNAAS mos forma nia estrutura ida ne’ebé mak bele duni atu responde ba mandatu hirak ne’e. DNAAS iha departementu  2 mak hanesan Departementu Administração e Financas no Departementu de Apoio Administração do Sucos. Departementu Administração e Financas iha oficial nain 5 mak hanesan : Oficial das Financas, Oficial do Planeamento, Oficial do Recurso Humanus, Oficial da Logistica no Oficial Data Base. Departementu de Apoio Administração do Sucos iha Oficial nain 3 mak hanesan : Oficial de Apoio Administração, Oficial de Dezenvolvimento no Oficial de Mediasaun. Estrutura ida ne’e mos ami hare katak seidauk bele atu responde mandatu ne’ebe mak decreto lei ne’e foo ba DNAAS. Needuni, iha hanoin atu hadia fali estrutura ne’e iha tempu badak.

Program ne’ebé mak DNAAS atu hala’o ba oin mak program de apoio administração no programa de kapasitasaun. Program de apoio administração mak hanesan finaliza konstrusaun no reabilitasaun sede do sucos iha teritorio timor laran tomak. programa ida ne’e hahu kedas iha tinan 2007 liuba, e sei remata iha tinan  2008 nia laran. Bainhira  konstrusaun no reabilitasaun remata, sei distribui ekipamentus eskritorio nian hanesan meja, kadeira, armariu de arquivo, makina de escrever, manutenção ba aset estado nian ne’ebé monta ona iha sucos sira hanesan Sollar painel, hadia sira nia administração no halo monitorizasaun ba distribuisaun subsidiu fundus administração sucos. Nudar ita hotu hatene katak  Timor-Leste iha 442 sucos no  2.250 aldeias. Lideransa husi sucos ho aldeia hirak ne’e hamahan an hotu iha konsellu du sucos, ho ninia kompozisaun : Xefe du Soco, Xefe Aldeia, reprezentante feto 2, reprezentante joven 2 no lian nain 1. Sira ne’e kada fulan hetan subsidio husi governo ho kriteria : xefe do sucos hetan $35, xefe aldeia no reprezentante feto, joven no lia nain hetan $25.  aleinde de hetan subsidio, governo mos suporta fundus ba administração sucos fulan-fulan, hodi bele hala’o sira nia atividades loro-loron. Prosesu distribuisaun fundus administração nee mos tuir ninia kriteria mak hanesan : Suco sira ne’ebé ninia aldeia 1-3 hetan fundus $83, 4-9 hetan fundus $93, 10-14 hetan fundus $103 no 15 ba leten hetan fundus $ 113.

Kona-ba programa de Kapasitasaun focus liu ba  membros konsellu do suco. Razaun kapasitasaun focus ba sira ho hanoin katak, sira eleitu husi komunidades e sira mak sei reprezenta komunidades suco nia laran hodi hala’o atividades hanesan prepara plano anual de dezenvolvimentu sucos. Atu bele hala’o knar hirak ne’e, presija kapasita sira didiak, atu nunee sira bele iha koňesimentu natoon hodi hala’o knar hirak ne’e. prosesu de kapasitasaun ida ne’e la’os DNAAS mak hala’o diretamente, maibé koopera ho INAP nudar instituisaun ida mak toma responsabilidade kona-ba  treinamentu nian.  

Agora dadauk, DNAAS mos hala’o hela programa ida naran programa kompetisaun du sucos. Objectivu husi kompetisaun du sucos ida ne’e, atu foo motivasaun ba partisipasaun voluntariamente komunidades iha sucos no konsellu do sucos, atu servisu maka’as liutan hodi dezenvolve sira nia sucos. Atu hala’o eventu ida ne’e, DNAAS forma ona ekipa de juri hodi ba hala’o avaliasaun, tuir kriteria mak preparadu tiha ona. Ekipa de juri mak refere kompostu husi Ministerio lima mak hanesan, Ministerio da Administração Estatal e Ordenamento do Territorio (MAEOT), Ministrerio de Saude, Ministerio da Educação e Cultura, Ministerio da Economia e Dezenvolvimento no Secretario do Estado das Seguranca.  Ekipa de juri mak refere sei forma iha nivel subdistrito, nivel distrito no nacional.
Prosesu  implementasaun kompetisaun du sucos ne’e sei hala’o tuir orariu  mak hanesan:

  • Kompetisaun du sukus nivel subdistrito, sei hahu husi loron 10 de Setembru too 8 de Outubru 2008
  • Kompetisaun du Sukus nivel Distrito, sei hahu husi loron 13 too 27 de Outubru 2008
  • Kompetisaun du Sukus nivel Nacional, sei hahu husi loron 28 de Outubru too 14 de Novembru  2008 
  • Entrega Premiu sei hala’o iha loron 28 de Novembru  2008.